27 lutego 2026 roku aula Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego stała się miejscem spotkania kilku światów: tradycji akademickiej, nowoczesnej inżynierii oraz refleksji nad przyszłością technologii. Tego dnia Ryszard Tadeusiewicz odebrał tytuł doktora honoris causa Politechniki Krakowskiej – wyróżnienie, które w jego przypadku ma wymiar znacznie szerszy niż symboliczny. To nie tylko uhonorowanie dorobku wybitnego uczonego. To także uznanie dla sposobu myślenia o nauce – przekraczającego granice dyscyplin, instytucji i utartych schematów.

Architekt interdyscyplinarności: od biologii po automatykę

W świecie nauki, który przez dekady opierał się na wyraźnych podziałach między dziedzinami, Tadeusiewicz od początku swojej kariery wybierał drogę mniej oczywistą. Łączył biologię z informatyką, medycynę z automatyką, a teorię z praktyką inżynierską. Jak podkreślał w laudacji Błażej Skoczeń, profesor należy do grona uczonych, którzy „nadają kierunek rozwojowi współczesnych technologii”, właśnie dzięki zdolności przekraczania granic dyscyplin. Biocybernetyka, inżynieria biomedyczna, robotyka, informatyka – każda z tych dziedzin w jego dorobku nie funkcjonuje jako osobna wyspa, lecz jako element większego systemu. To podejście, dziś uznawane za standard w badaniach nad sztuczną inteligencją czy medycyną cyfrową, w momencie gdy profesor rozpoczynał swoją działalność, było wizją wyprzedzającą epokę.

Od rozpoznawania mowy do analizy obrazów i systemów wizyjnych

Kariera naukowa Tadeusiewicza to opowieść o konsekwentnym poszerzaniu granic technologii. Już jego wczesne badania nad rozpoznawaniem sygnałów – w tym mowy – wpisywały się w nurt, który dziś stanowi fundament systemów sztucznej inteligencji. Z czasem jego zainteresowania objęły także systemy wizyjne robotów przemysłowych, analizę obrazów oraz modelowanie systemów biologicznych. W szczególności badania nad sztucznymi sieciami neuronowymi – prowadzone w Polsce na długo przed ich globalnym boomem – uczyniły go jednym z pionierów tej dziedziny. Nie bez znaczenia pozostaje również wkład profesora w rozwój narzędzi analizy obrazów medycznych. W dobie cyfryzacji ochrony zdrowia rozwiązania te stają się kluczowe dla diagnostyki i terapii, a jego prace zyskują nowy kontekst i aktualność.

AGH – fundament kariery i laboratorium nauk technicznych

Choć dorobek Tadeusiewicza ma wymiar międzynarodowy, jego naukowa tożsamość kształtowała się przede wszystkim w Akademii Górniczo-Hutniczej. To tam przeszedł pełną drogę akademicką – od absolwenta po rektora uczelni w latach 1998–2005. Jako rektor nie tylko zarządzał instytucją, ale także aktywnie wpływał na kształt polskiego systemu szkolnictwa wyższego. Uczestnictwo w pracach Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich czy przewodnictwo Konferencji Rektorów Polskich Uczelni Technicznych pozwoliły mu działać w skali całego kraju. Równolegle rozwijał aktywność w Polskiej Akademii Nauk oraz Polskiej Akademii Umiejętności, gdzie angażował się w rozwój nauk technicznych i tworzenie nowych struktur badawczych.

Most między środowiskami inżynierskimi

Relacje między Politechniką Krakowską a AGH stanowią jeden z ważnych wątków tej historii. Jak podkreślał rektor Andrzej Szarata, Tadeusiewicz od lat aktywnie wspierał rozwój Politechniki Krakowskiej – zarówno poprzez działalność dydaktyczną, jak i inicjowanie nowych kierunków badań. Jego wykłady i seminaria przyciągały studentów oraz kadrę akademicką, a zaangażowanie w projekty międzyuczelniane przyczyniało się do budowania trwałych relacji między środowiskami naukowymi. W czasach rosnącej konkurencji między instytucjami, taka postawa – oparta na współpracy i wymianie wiedzy – nabiera szczególnego znaczenia.

Nauka wobec wyzwań: automatyzacja procesów i medycyna

Centralnym punktem uroczystości był wykład profesora zatytułowany „Jak medycyna połączyła się z techniką i co z tego wynikło”. Była to nie tylko retrospekcja rozwoju medycyny, lecz także diagnoza współczesnych wyzwań. Tadeusiewicz zwrócił uwagę na rosnącą dysproporcję między liczbą pacjentów a możliwościami systemu ochrony zdrowia. Starzejące się społeczeństwo i ograniczone zasoby kadrowe sprawiają, że tradycyjny model opieki medycznej staje się niewydolny. W tej sytuacji kluczową rolę odgrywają technologie: systemy wspomagania diagnostyki, automatyzacja procesów, narzędzia analizy danych medycznych. To właśnie inżynieria biomedyczna – dziedzina, której rozwój profesor od lat współtworzy – może stać się odpowiedzią na te wyzwania. Jego apel o intensyfikację badań i wdrożeń w tym obszarze wybrzmiał jako jedno z najważniejszych przesłań całej uroczystości.

Mentor, który kształtuje pokolenia inżynierów

Nie sposób mówić o Tadeusiewiczu wyłącznie przez pryzmat jego publikacji – choć tych jest imponująco dużo: ponad 1400 prac naukowych, 128 książek i setki wystąpień konferencyjnych. Równie istotny jest jego wpływ na ludzi. Promotor 76 doktorów, recenzent setek prac doktorskich i habilitacyjnych, uczestnik niezliczonych przewodów profesorskich – to liczby, które świadczą o ogromnym wkładzie w rozwój kadry naukowej. Wielu jego wychowanków dziś samodzielnie kształtuje kierunki badań w Polsce i za granicą, co czyni jego oddziaływanie trwałym i wielowymiarowym.

Popularyzator w świecie specjalistów technologii

Na tle wielu wybitnych uczonych Tadeusiewicz wyróżnia się jeszcze jedną cechą: zdolnością komunikowania nauki. Jako autor książek popularnonaukowych, felietonista i uczestnik audycji radiowych potrafi tłumaczyć złożone zagadnienia w sposób przystępny, nie tracąc przy tym ich istoty. Dzięki temu jego działalność wykracza poza środowisko akademickie, docierając do szerokiego grona odbiorców. W epoce nadmiaru informacji i rosnącej roli technologii w codziennym życiu taka umiejętność staje się szczególnie cenna.

Uhonorowany dorobek dla sztucznej inteligencji i innowacji

Tytuł doktora honoris causa Politechniki Krakowskiej jest 48. w historii uczelni, a zarazem jednym z wielu wyróżnień przyznanych profesorowi przez instytucje w kraju i za granicą. Jednak w przypadku Tadeusiewicza lista nagród i tytułów nie jest najważniejsza. Znacznie istotniejsze jest to, że jego prace i idee pozostają żywe – rozwijane przez kolejne pokolenia badaczy i wdrażane w praktyce technologicznej. Jego kariera pokazuje, że prawdziwa innowacja rodzi się na styku dziedzin, a największe wyzwania współczesności – od sztucznej inteligencji po medycynę przyszłości – wymagają myślenia wykraczającego poza tradycyjne podziały.

Dziedzictwo, które wciąż się tworzy w automatyce i robotyce

Historia Ryszarda Tadeusiewicza nie jest zamkniętym rozdziałem. To raczej proces – ciągłe poszukiwanie nowych połączeń między nauką, technologią i człowiekiem. Uhonorowanie go przez Politechnikę Krakowską można więc odczytać nie tylko jako podsumowanie dotychczasowych osiągnięć, lecz także jako wyraźny sygnał dla środowiska naukowego: przyszłość należy do tych, którzy potrafią łączyć – idee, ludzi i technologie. Warto przy tym podkreślić, że refleksje i analizy profesora regularnie pojawiają się również na łamach naszego miesięcznika „Napędy i Sterowanie”, gdzie dzieli się swoją wiedzą i doświadczeniem z czytelnikami zainteresowanymi najnowszymi trendami w automatyce, robotyce i inżynierii biomedycznej.

Źródło:
www.pk.edu.pl