Bezpieczeństwo maszyn

Opublikowano

30 sty, 2025

1. Ocena ryzyka maszyn

Ocena ryzyka jest kluczem do bezpieczeństwa maszyn.
Jest to proces szeregu logicznych kroków umożliwiający w usystematyzowany sposób analizę i ewaluację ryzyka związanego z funkcjonowaniem maszyny. Określamy drogę do redukcji ryzyka, która jest zarówno efektywna jaki i ekonomiczna. Wiele czynności przeprowadzanych przez personel obsługujący i konserwujący przy maszynach niesie ze sobą wysoki stopień ryzyka. Zgodnie z DM 2006/42/WE producent maszyny jest zobowiązany do wykonania oceny ryzyka na początku etapu projektowego maszyny. Wnioski z oceny ryzyka pozwalają na dobór adekwatnych technicznych środków bezpieczeństwa. Ogólne wytyczne do oceny ryzyka zawarte są w normach:

PN-EN ISO 12100:2012 – Bezpieczeństwo maszyn. Ogólne zasady projektowania. Ocena ryzyka maszyn i zmniejszanie ryzyka;
PN-EN ISO 13849-1:2016-02 – Bezpieczeństwo maszyn. Elementy systemów sterowania związane z bezpieczeństwem. Cześć 1. Ogólne zasady projektowania;
PN-N-18002:2011: Systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Ogólne wytyczne do oceny ryzyka zawodowego.

Zawsze, przed podjęciem jakichkolwiek materialnych działań w związku z budową czy modernizacją, integracją maszyn, należy wykonać ocenę ryzyka.

2. Audyty bezpieczeństwa maszyn

Kompleksowy audyt bezpieczeństwa maszyny to:

wizja lokalna, oględziny obiektu audytu
rozpoznanie prowadzonego procesu technologicznego
testy funkcjonalne systemów bezpieczeństwa
pomiary w aspekcie bezpieczeństwa:
- czas zatrzymania (dobieg)
- siły oddziaływania
- wymiary osłon
- położenie elementów sterowniczych
- wymiary stałych środków dostępu
- temperatury powierzchni
- poziom hałasu
- parametry ergonomiczności
- inne, szczególne dla procesu technologicznego
weryfikacja dokumentacji technicznej
- Instrukcja Obsługi
- Deklaracja Zgodności
innych
analiza obwodów sterowania odpowiedzialnych za bezpieczeństwo
- elektrycznych
- pneumatycznych
- hydraulicznych
- innych
weryfikacja Poziomu Zapewniania Bezpieczeństwa – Performance Level na podstawie PN-EN ISO 13849-1 i PN-EN ISO 13849-2
opracowanie i przesłanie raportu z audytu w wersji elektronicznej
- ocena stanu bezpieczeństwa
- ocena zastosowanych technicznych środków bezpieczeństwa
- wyniki pomiarów
- identyfikacja niezgodności
- wykaz koniecznych dostosowań
- propozycje i sposoby niezbędnych modernizacji
prezentacja i omówienie metody oceny oraz wyników audytu
- telekonferencja lub spotkanie w siedzibie zamawiającego
- konsultacje ws. szczegółów audytu

3. Audyty bezpieczeństwa zakładu

wizja lokalna zakładu, wydziału, obszaru, grupy maszyn, linii produkcyjnych
identyfikacja i wskazanie punktów krytycznych
określenie i wskazanie niezbędnych działań jakie należy podjąć w celu podwyższenia poziomu bezpieczeństwa
opracowanie harmonogramu działań
wskazania i propozycje rozwiązań jakie można zastosować przy modernizacji
opracowanie procedur i systemów LOTO

4. Projekty, konstrukcja i budowa maszyn

Według przepisów:

Ustawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku Dz.U. 2016 poz. 542
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy ( z późn. zm.) – Dz.U.1997 nr 127 poz. 844
Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn Dz. U. nr 199 poz. 1228.

Z uwzględnieniem wymagań dyrektyw:

DM 2006/42/WE
LVD 2014/35/UE
EMC 2014/30/UE
PED 2014/68/UE
ATEX 2014/34/UE
SPVD 2014/29/UE

oraz norm zharmonizowanych, między innymi:

PN-EN ISO 12100
PN-EN ISO 20607
PN-EN ISO 14120
PN-EN ISO 13857
PN-EN ISO 13849-1
PN-EN 60204-1
PN-EN ISO 14119
PN-EN ISO 14118
PN-EN ISO 13850
PN-EN ISO 13851
PN-EN ISO 4413
PN-EN ISO 4414

5. Walidacja systemów bezpieczeństwa – audyt bezpieczeństwa końcowy/odbiorczy

Czy środki bezpieczeństwa zostały poprawnie zrealizowane? Czy bezpieczeństwo w związku z systemem kontrolnym maszyny zostało poprawnie zaprojektowane i zrealizowane zgodnie z warunkami bezpieczeństwa? Normy jak PN-EN ISO 13849-1, PN-EN 62061 i PN-EN 61508-1 wymagają walidacji systemów bezpieczeństwa niezależnie od funkcji. Walidacja jest istotna do poświadczenia bezpieczeństwa Państwa maszyny.